سیر تاریخی تهاجم فرهنگی در ایران

تعرفه تبلیغات در سایت
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس

اصطلاح تهاجم فرهنگی در ادبیات فرهنگی ایران به سالهای اخیر باز میrlm;گردد.

اما با وجود این، تهاجم فرهنگی مفهومی است نه مربوط به چند ده سال اخیر، که در طول تاریخ اسلام همواره وجود داشته است.

باری، در این هزار چهارصد و اندی سال، مجموعاً پنج بار به انحاء گوناگون تهاجم فرهنگی صورت گرفته که به طور فهرستrlm;وار بدان اشاره میrlm; شود.

امروزه با توجه به رشد فكری و آگاهی عمومی ملتrlm;های جهان، نفوذ و سلطه و بهrlm;دست آوردن مستعمرات از راه لشكركشیrlm;های نظامی، به آسانی امكانrlm;پذیر نیست و در صورت اجرا هزینهrlm;های زیادی را بر مهاجمان تحمیل میrlm;كند؛ به همین سبب، بیش از یك قرن است كه استعمارگران روش نفوذ در كشورها را تغییر دادهrlm;اند.

این كشورها معمولاً اجرای مقاصد خود را با عناوین تبلیغ مذهبی، رواج تكنولوژی، ترویج زبان، انجمنrlm;های

خیریه، ترویج بهداشت، سوادآموزی و ، به عبارت دیگر، به نام سیاستrlm;های فرهنگی و فرهنگrlm;پذیری انجام میrlm;دهند. هرچند نمیrlm;توان این عناوین را از نظر نوعrlm;دوستی و انسانیت موردتردید قرار داد، ولی تاریخچهrlm;ی این روابط و خدمات نشان داده است كه این برنامهrlm;ریزیrlm;های دقیق، در جهت رشد و بالندگی فرهنگ این كشورها نبوده بلكه زمینهrlm;ی اسارت كامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسیrlm;آنان را فراهم ساخته است (1)
بدین ترتیب، استعمارگران، اكنون به این نتیجه رسیدهrlm;اند كه بهترین راه نفوذ در سایر كشورها، نفوذ در فرهنگ آنان و استحالهrlm;ی درونی آن است. آنان میrlm;خواهند ارزشrlm;های مورد پسند خود را ارزشrlm;های مترقی جلوه دهند

و جایrlm;گزین معیارهای بومی و فطری ملتrlm;ها سازند و، از این طریق، بدون هیچ دغدغهrlm;ای به آیندهrlm;ی منافع خود در این كشورها مطمئن باشند. این جمعrlm;بندی، به ویژه در دههrlm;های اخیر، مبنای فعالیتrlm;های سازمانrlm;یافتهrlm;ی گستردهrlm;ای قرار گرفته كه غرب آنها را ترویج معیارهای تمدن، رشد و توسعه معرفی میrlm;كند؛ اما در فرهنگ ملتrlm;ها، از این اقدامات با تعابیر مختلفی یاد میrlm;شود كه مفهوم مشترك آنها در تعبیر هجوم فرهنگی نهفته است (2).
این عمل (جایrlm;گزینی فرهنگ بیگانه با ف

رهنگ خودی) به شكلی هوشیارانه كه بتواند یك ملت و جامعه را نسبت به فرهنگ خود بیگانه، و مطیع غرایز بیگانگان كند، عمدتا "تهاجم فرهنگی" محسوب میrlm;شود. دانشمندان غربی نیز به این واقعیت اذعان دارند. اتوكلاین برگ،4 یكی از روانrlm;شناسان اجتماعی غربی، در این زمینه میrlm;نویسد:
حتی در جریان پیاده كردن برنامهrlm;های بلندنظرانه و آزادمنشانه، چون كمك به همكاری فنی نیز نگرش استعماری و سایر اشكال استثمار متجلی است؛ مثلاً كشوری كه كمكrlm;های فنی به دیگری ارائه میrlm;دهد این انتظار را دارد كه كشور دریافت دارندهrlm;ی كمك، معیارها و الگوهای وی را برگزیند (3).


در كتابrlm;های دایرةrlm;المعارفی غربی نیز به این مطلب اشاره شده است. میشل پانوف در كتاب فرهنگ جامعهrlm;شناسی در توضیح اصطلاح فرهنگrlm;پذیری5 به این تسلط و استعمار فرهنگی غرب اشاره كرده و میrlm;گوید:


"این اصطلاح را از اواخر قرن گذشته انسانrlm;شناسان انگلیسیrlm;زبان به كار بردند و مراد از آن تعیین پدیدهrlm;هایی است كه از تماس مستقیم و ادامهrlm;دارِ بین دو فرهنگ مختلف نتیجه میrlm;شوند و از تبدیل یا تغییر شكل یك یا دو نوع فرهنگ، در اثر ارتباط با یكدیگر، حكایت میrlm;كند؛ بنابراین، مراد از فرهنگrlm;پذیری، جنبهrlm;ی ویژهrlm;ای از فرایند انتشار آن است.

امروزه فرهنگrlm;پذیری ـ گاهی در معنای محدودكنندهrlm;تر ـ به تماسrlm;های خاص دو فرهنگ كه نیروی نامساوی دارند، اطلاق میrlm;شود؛ در این صورت، جامعهrlm;ی غالب كه هماهنگrlm;تر ویا ازنظر تكنیك مجهزتراست ـ معمولاً ازنوع جوامع صنعتی ـ بهrlm;طور مستقیم یا غیرمستقیم به فرهنگ حاكم تحمیل میrlm;گردد (4).


این محقق در تعبیری دیگر از این تهاجم در حالتی كه به شكلی گستردهrlm;تر، تمام عناصر فرهنگ مورد هجوم را از بین میrlm;برد و فرهنگ مهاجم را جایrlm;گزین میrlm;سازد، به "قومrlm;كشی" یا "قومیتrlm;كشی تعبیر میrlm;كند و میrlm;نویسد:
"هنگامی كه فرهنگ غالب در انهدام ارزشrlm;های اجتماعی و روحیات سنتی جامعهrlm;ی مغلوب و برای گسستگی وسپس نابودی آن میrlm;كوشد، واژهrlm;ی قوم كشی را ـ كه به تازگی رایج شدهrlm;ـ بهrlm;كار میrlm;برند

تا القای اجباریrlm;فرایند "فرهنگrlm;پذیری"را ازطریق فرهنگ غالب دریك فرهنگrlm;دیگر (مغلوب) توصیفrlm;كنند. درگذشته جوامعrlm;صنعتی قومrlm;كشیrlm;را باتظاهر به اینكه هدفشان از همانندسازی، ایجاد "آرامش" یا "تغییر شكل" در "جوامع ابتدایی" یا "عقبrlm;مانده" است، اجرانموده وبازهم اجرامیrlm;كنند. اینrlm;عمل معمولاً تحتrlm;عنوان اخلاق، رسیدن به كمال مطلوب در پیشرفت و... صورت میrlm;گیرد (5).


در تعریف پدیدهrlm;ی "تهاجم فرهنگی" دیدگاه حضرت آیتrlm;اللّه خامنهrlm;ای، رهبرمعظم انقلاب، قابل توجه است. از نظر ایشان در "تهاجم فرهنگی" یك مجموعهrlm;ی سیاسی یا اقتصادی، برای رسیدن به مقاصد خاص خود و اسارت یك ملت، به بنیانrlm;های فرهنگی آن ملت هجوم میrlm;برد.

در این هجوم، باورهای تازهrlm;ای را به زور و به قصد جایrlm;گزینی بر فرهنگ و باورهای ملی آن ملت وارد كشور میrlm;كنند (6).

نویسنده : بازدید : 1 تاريخ : سه شنبه 26 بهمن 1395 ساعت: 22:13
برچسب‌ها :
اخبار و رسانه هاهنر و ادبیاترایانه و اینترنتعلم و فن آوریتجارت و اقتصاداندیشه و مذهبفوتو بلاگوبلاگ و وبلاگ نویسیفرهنگ و تاریخجامعه و سیاستورزشسرگرمی و طنزشخصیخانواده و زندگیسفر و توریسمفارسی زبان در دیگر کشورها